Ik ben overtijd, ben ik zwanger?

door Redactie

Wanneer je kortgeleden penetratieseks hebt gehad met een cis man en je menstruatie op zich laat wachten, kun je je zorgen maken. Zelfs als je anticonceptie gebruikt. Het wachten op je menstruatie kan heel stressvol zijn als je overtijd bent. De vraag ‘Ben ik zwanger?’ spookt algauw door je hoofd. Gelukkig hoeft overtijd zijn niet altijd te betekenen dat je in verwachting bent. Wij vertellen hier wat het betekent om overtijd te zijn en welke stappen je nu kunt nemen.

Overtijd zijn: wat is dat precies?

Je bent overtijd wanneer je niet ongesteld wordt op de dag dat je het zou verwachten. Dit wordt je NOD, of Niet Ongesteldheidsdag genoemd. Wanneer je (penetratie)seks hebt gehad met een cis man en vervolgens niet menstrueert, kan dat even schrikken zijn. Het kan een teken zijn dat je zwanger bent, maar niet altijd.

Mogelijk oorzaken van overtijd zijn

Er zijn verschillende redenen waarom je overtijd bent die niets met zwanger zijn te maken hebben, namelijk:

Hormonale schommelingen

Deze kunnen ervoor zorgen dat je een onregelmatige menstruatie hebt of dat je ongesteldheid zelfs uitblijft. Dit komt vooral voor bij jonge vrouwen in de eerste jaren van hun menstruatie. Maar het kan ook zijn dat je altijd al een onregelmatige menstruatiecyclus hebt gehad.

Stress

Ervaar je voor langere tijd stress? Dan maakt je lichaam hormonen aan die je in een hogere staat van paraatheid stellen. Andere lichaamsprocessen komen daardoor op een lager pitje te staan. Zo kunnen je hersenen minder hormonen produceren die de eisprong stimuleren. Het gevolg is dat je ongesteldheid uitblijft.

Afvallen, overgewicht, ondergewicht

Als je lichaam weinig lichaamsvet heeft, is er kans dat geen eisprong plaatsvindt. Voor een zwangerschap heeft je lichaam immers veel energie nodig. Daarnaast verstoort ondergewicht, maar ook overgewicht je hormoonhuishouding. Dit heeft invloed op je menstruatie. Meer informatie hierover kun je vragen aan je huisarts.

Anticonceptie

De anticonceptiepil, prikpil en een (hormonaal) spiraaltje kunnen ook een oorzaak zijn voor het uitblijven van je menstruatie. In theorie kan je na het staken van deze anticonceptiemethoden weer snel zwanger worden, maar bij sommige vrouwen duurt het langer. Ongeveer een half jaar na het stoppen met de anticonceptie zou je cyclus weer normaal op gang moeten komen. Let op: als je ongesteld bent geworden ben je ook al vruchtbaar geweest. Wanneer je de pil doorslikt, of de anticonceptiering-/pleister door blijft gebruiken word je niet ongesteld. Ook als je net begint met een hormonaal anticonceptiemiddel kan je menstruatie onregelmatig zijn.

Medicijngebruik

Sommige medicijnen, zoals antidepressiva en antipsychotica, kunnen ervoor zorgen dat je menstruatie tijdelijk uitblijft. Vraag advies aan je apotheek of huisarts hierover.

Overmatige lichaamsbeweging

Net als bij stress en ondergewicht kan ook extreme lichaamsbeweging de hormoonhuishouding verstoren. Hierdoor kan je menstruatie onregelmatig worden.

Ziekte

Zowel langdurige als tijdelijke ziekte kan je hormoonhuishouding verstoren, waardoor je niet ongesteld wordt.

Verstoord dag- en nachtritme

Je menstruatiecyclus is een proces dat zich aanpast aan je biologische klok. Wanneer je een wisselend dag- en nachtritme hebt, kan het voorkomen dat je overtijd bent.

Overgang of menopauze

De overgang is de periode voor de menopauze. Hierin ben je nog wel vruchtbaar, maar je menstruatie kan wel onregelmatig zijn. Dit kan een reden zijn waarom je overtijd bent. Tijdens de menopauze ben je onvruchtbaar en vindt er geen eisprong plaats. Hierdoor menstrueer je ook niet meer. Door artsen word aangeraden om zeker een jaar na je laatste ongesteldheid nog anticonceptie te gebruiken, zoals condooms.

PCOS

Deze aandoening kan grotere eierstokken veroorzaken, doordat er cysten kunnen ontstaan. De eierstokken maken een overschot aan mannelijke hormonen aan. Dit veroorzaakt een verstoring in hormoonbalans. Hierdoor komt de eisprong en dus menstruatie niet volledig op gang.

Overtijd zijn betekent dus niet automatisch dat je zwanger bent, maar er is natuurlijk wel de mogelijkheid dat je zwanger bent, als je onveilige seks hebt gehad. Heb je bijvoorbeeld seks gehad zonder anticonceptiemiddel of werkte het anticonceptiemiddel niet goed?

Volg daarvoor deze checklist als je overtijd bent:

Heb je als cis vrouw penis-in-vaginaseks met een cis man gehad en…

  • Slik je de pil, maar ben je hem een keer vergeten? (Check ook het stappenplan ‘combinatiepil vergeten‘ of ‘minipil vergeten‘)
  • Neem je de pil en heb je binnen 4 uur overgegeven of last gehad van diarree?
  • Is het condoom gescheurd en gebruikte je geen ander voorbehoedmiddel?
  • Heb je seks gehad zonder pil, condoom of ander voorbehoedmiddel?
  • Is er iets misgegaan met je anticonceptiering, anticonceptiepleister, prikpil, hormoonstaafje of spiraal?

Is je antwoord ‘ja’ op 1 van deze vragen? Dan is er een kans dat je zwanger bent. 

Een zwangerschap voorkomen

Als je minder dan vijf dagen geleden onveilige seks hebt gehad zijn er twee dingen die je kunt doen om zwangerschap te voorkomen:

Morning-afterpil 

In Nederland zijn twee varianten van de morning-afterpil beschikbaar. Norlevo met levonorgestrel en EllaOne met ulipristalacetaat. EllaOne kan tot vijf dagen na onveilig vrijen worden gebruikt en Norlevo tot maximaal drie dagen. De morning-afterpil werkt het best als je hem zo snel mogelijk inneemt nadat je onbeschermde seks hebt gehad. Hoe sneller de inname, hoe kleiner de kans op zwangerschap. 

Je neemt deze vorm van noodanticonceptie binnen drie of vijf dagen na de onbeschermde seks in. Afhankelijk van het type dat je gebruikt. De morning-afterpil kun je zonder recept kopen bij de apotheek of drogist. Er blijft altijd een kleine kans op zwangerschap aanwezig.

Wees in ieder geval voorzichtig met het innemen van deze vorm van noodanticonceptie wanneer…

  • je al zwanger bent
  • je last hebt van ernstige astma
  • je trombose hebt gehad of trombose in je familie voorkomt
  • je een spijsverteringsziekte hebt.
  • je een nierfunctiestoornis hebt.
  • je last hebt van leverproblemen of een ziekte aan de dunne darm (zoals de ziekte van Crohn).
  • je een buitenbaarmoederlijke (ectopische) zwangerschap hebt gehad.
  • je een ontsteking van je eileiders hebt gehad (salpingitis).
  • je menstruatie meer dan 5 dagen overtijd is of als je een ongebruikelijke bloeding hebt gehad.
  • je meer dan 72 uur geleden of sinds de vorige menstruatie onbeschermde seks hebt gehad.
  • je medicijnen tegen schimmelinfecties, epilepsie, tuberculose of hiv gebruikt. Of geneesmiddelen die sint-janskruid bevatten.

Morning-afterspiraal

Tot vijf dagen na de onveilige seks kun je een koperspiraal door een arts laten plaatsen. Bij deze toepassing wordt het ook wel een morning-afterspiraal genoemd: het is de meest effectieve vorm van noodanticonceptie. Meer dan 99,9% van de mogelijke zwangerschappen wordt voorkomen. 

Bij gebruik van een koperspiraal als morning-aftermethode wordt innesteling van een (mogelijk) bevruchte eicel voorkomen, waardoor de kans op een zwangerschap minimaliseert. Het koperspiraal kun je daarna 5 tot 10 jaar (afhankelijk van het type) laten zitten.

Let op: als het mogelijk is dat je al zwanger bent, is het gevaarlijk voor je gezondheid om een spiraal te laten plaatsen. Neem contact op met je huisarts voor advies.

Slik je pillen tegen hiv, epilepsie of tuberculose? Of gebruik je geneesmiddelen met sint-janskruid? Heb je deze de afgelopen vier weken geslikt, dan werkt een morning-afterpil minder goed. Dan is het veiliger dat je het morning-afterspiraal laat plaatsen. Daarmee verklein je de kans op een ongeplande zwangerschap.

Als je meer dan vijf dagen geleden onveilige seks hebt gehad, is het belangrijk dat je een zwangerschapstest doet. Is de test positief? Dan ben je zeer waarschijnlijk zwanger. Doe nog enkele testen om dit te bevestigen. Is de test negatief? Waarschijnlijk ben je niet zwanger, maar dat is niet helemaal zeker. In het begin van de zwangerschap is soms nog niet goed in je urine te zien of je zwanger bent. Het is verstandig om na een paar dagen nog een test te doen.

Let ook op mogelijke zwangerschapssymptomen:

  • gevoelige of gezwollen borsten
  • misselijkheid
  • onverklaarbare vermoeidheid
  • hoofdpijn
  • stemmingswisselingen
  • vaker plassen
  • een opgeblazen gevoel
  • verbeterde reukzin
  • duizeligheid

Als je ongepland zwanger bent, heb je twee keuzes. Lees ook ons artikel: ‘Ongepland zwanger, en nu?

anticonceptiebijbel

Dit vind je ook leuk

Laat een bericht achter